على محمدى خراسانى

150

شرح مكاسب (فارسى)

القيم را بدهد در ما نحن فيه احتمال فوق مطرح مىشود . : قوله : و حاصله : خلاصهء اين احتمال و آن وجه علّامه و فخر اين است كه : وجوب دفع قيمت مثل از زمان وجوب دفع تا زمان وجوب مبدل يعنى خود عين است و اعلى القيم در اين مدّت را بايد بپردازد . : قوله : فافهم : شايد اشاره باشد به اينكه : انقلاب عين به قيمى بودن و گرديدن مثل قيمى معقول است ولى انقلاب احدهما يا قدر جامع معنا ندارد چون قدر جامع كه چيزى جداى از افراد و مصاديق نيست . [ نكات اين بحث ] [ در خاتمه به دو نكته اشاره مىكنيم : 1 - مرحوم سيّد در حاشيه در رابطه با احتمالات پانزده احتمال با وجه و دليل آورده است كه ديدن آنها خالى از لطف نيست . مضافا به ده مطلبى كه به مناسبت ذكر كرده است « 1 » 2 - پنج احتمال مذكور از زبان علّامه چون در مكاسب به غير ترتيب علّامه آمده بود ، بجا است كه به ترتيب خود علّامه بياوريم : احتمال اوّل : اعلى القيم از يوم الغصب تا زمان تلف ، بر مبناى انقلاب خود عين به قيمى بودن . احتمال دوّم : اعلى القيم از زمان ضمان مثل تا زمان تلف مثل ، بر مبناى انقلاب مثل به قيمى . احتمال سوّم : ضمان اعلى القيم از زمان غصب عين تا زمان تعذّر مثل ، بر مبناى انقلاب جامع بين عين و مثل به قيمت . احتمال چهارم : اعلى القيم از زمان ضمان تا زمان اداء قيمت مثل ، برمبناى

--> ( 1 ) حاشية السيّد على المكاسب ، ص 99 - 100 .